Xửng hấp không phải nhà nào cũng có, và mua một cái xửng lớn chỉ để đồ xôi vài lần một năm thì không hợp lý. May là có mấy cách thay thế bằng thứ có sẵn trong bếp, và một trong số đó — nồi cơm điện — còn tiện hơn xửng ở chỗ nó tự canh giờ. Nhưng mỗi cách có tỷ lệ nước riêng và cho kết quả hơi khác, nên không thể áp dụng công thức của cách này sang cách kia.
Nồi cơm điện
Đây là cách tiện nhất cho bếp nhà. Không phải canh.
Nhưng nó nấu chứ không hấp. Khác biệt cơ bản.
Vì vậy tỷ lệ nước rất quan trọng. Không như hấp.
Nếp đã ngâm thì cho nước xâm xấp mặt. Không ngập.
Nước ngang mặt nếp hoặc thấp hơn một chút. Tỷ lệ tham khảo.
Nhiều nước thì thành cháo nếp. Lỗi phổ biến.
Nếp chưa ngâm thì không nấu được bằng nồi cơm điện. Sượng.
Bấm nút nấu như nấu cơm. Nồi tự ngắt.
Khi nồi ngắt thì để ủ mười phút. Hạt ổn định.
Rồi xới đều và trộn dầu. Như xôi hấp.
Xôi nồi cơm điện hơi bết hơn xôi hấp. Chấp nhận được.
Lót lá chuối dưới đáy thì thơm hơn. Và đỡ cháy.
Nồi cơm điện nấu chứ không hấp nên tỷ lệ nước là biến số quan trọng nhất. Nước xâm xấp mặt nếp đã ngâm là mức đúng, nhiều hơn thì thành cháo.
Ưu điểm lớn nhất của cách này là nồi tự ngắt nên bạn không phải canh. Với người bận thì đó là lý do đủ để chọn nó thay xửng.
Nồi hấp và chõ
Nồi hấp hai tầng có sẵn ở nhiều nhà. Dùng được ngay.
Nó hoạt động đúng như xửng. Cùng nguyên lý.
Nhưng dung tích nhỏ hơn. Đồ mẻ nhỏ.
Lót lá hoặc vải xô dưới đáy. Nếp không lọt.
Chõ đất là dụng cụ truyền thống. Cho xôi thơm nhất.
Chõ đất giữ nhiệt đều. Ưu điểm thật.
Xôi chõ đất được nhiều người coi là ngon nhất. Kinh nghiệm dân gian.
Nhưng chõ đất nặng và dễ vỡ. Hạn chế.
Chõ gỗ hoặc chõ tre cũng có. Thơm mùi gỗ.
Chõ tre phải phơi khô sau khi dùng. Chống mốc.
Nồi hấp inox thì tiện và bền. Lựa chọn thực tế.
Xửng tre đặt trên nồi thường cũng được. Cách phổ biến.
Chõ đất cho mẻ xôi thơm và đều nhất theo kinh nghiệm của nhiều người nấu lâu năm. Đất giữ nhiệt đều hơn kim loại.
Nồi hấp hai tầng có sẵn trong nhiều nhà là phương án không tốn gì. Nó hoạt động đúng như xửng, chỉ nhỏ hơn nên phải đồ mẻ nhỏ.
Nồi thường với rổ
Đặt rổ inox vào nồi thường. Cách ứng biến.
Rổ phải cao hơn mặt nước. Không chạm.
Kê rổ lên một cái bát úp ngược. Nếu rổ thấp.
Lót lá hoặc vải trong rổ. Nếp không lọt.
Đậy vung kín. Như mọi cách hấp.
Cách này hoạt động tốt cho mẻ nhỏ. Đủ dùng.
Rổ tre cũng dùng được. Thơm hơn rổ inox.
Không dùng rổ nhựa. Nhiệt làm biến dạng.
Kiểm nước thường xuyên hơn. Nồi thường ít nước.
Vung nồi thường hay đọng nước. Bọc khăn.
Cách này chậm hơn xửng chuyên dụng. Hơi ít hơn.
Nhưng nó không tốn gì. Ưu điểm lớn nhất.
Rổ inox kê trên bát úp ngược trong nồi thường là phương án ứng biến hoàn toàn dùng được. Nó chỉ chậm hơn một chút và nó không tốn đồng nào.
Không dùng rổ nhựa dù nó có sẵn. Nhiệt hơi nước làm nhựa biến dạng và có thể thôi chất vào thức ăn.
Nồi áp suất và nồi chiên không khí
Nồi áp suất đồ xôi rất nhanh. Mười lăm phút.
Dùng giỏ hấp đi kèm. Nếu có.
Nước ít hơn hấp thường. Áp suất giữ hơi.
Xôi nồi áp suất hơi bết. Do áp suất cao.
Xả áp tự nhiên chứ đừng xả nhanh. Hạt không nát.
Cách này tiện cho mẻ lớn. Tiết kiệm thời gian.
Nồi chiên không khí thì không đồ xôi được. Nó là lò nướng.
Không có hơi nước thì nếp không chín. Nguyên lý.
Nhưng nồi chiên không khí hâm lại xôi được. Công dụng khác.
Lò vi sóng hâm xôi được với chút nước. Nhanh.
Nhưng không đồ xôi từ nếp sống được tốt. Chín không đều.
Mỗi thiết bị có việc riêng. Không thay nhau hết.
Nồi áp suất là lựa chọn tốt cho mẻ lớn vì nó rút thời gian xuống một nửa. Đổi lại thì xôi hơi bết hơn hấp thường.
Nồi chiên không khí không đồ được xôi vì không có hơi nước. Nhưng nó hâm lại xôi nguội rất tốt, nên hai việc đó đừng lẫn.
Chọn cách theo hoàn cảnh
Nhà có xửng thì dùng xửng. Kết quả tốt nhất.
Không có xửng và cần tiện thì nồi cơm điện. Tự canh.
Mẻ nhỏ thì nồi hấp hai tầng. Đủ.
Mẻ lớn thì nồi áp suất hoặc xửng lớn. Nhanh.
Muốn thơm nhất thì chõ đất. Nếu có.
Đồ thường xuyên thì mua xửng. Đáng đầu tư.
Đồ vài lần một năm thì mượn hoặc ứng biến. Không cần mua.
Bếp nhỏ thì nồi cơm điện tiện nhất. Không chiếm bếp.
Nấu cỗ thì cần xửng lớn. Mượn.
Thử một mẻ nhỏ với cách mới trước. Dò tỷ lệ.
Ghi lại tỷ lệ đã đạt. Lần sau không phải dò.
Mỗi cách cho một tỷ lệ nước riêng. Không áp dụng chéo.
Tỷ lệ nước của cách này không dùng được cho cách kia và đó là lý do nhiều người thất bại khi đổi dụng cụ. Hấp thì không cần nước trong nếp, còn nồi cơm điện thì cần.
Thử một mẻ nhỏ khi đổi sang cách mới rồi ghi lại tỷ lệ đã đạt. Sau một mẻ thử thì bạn có con số riêng cho dụng cụ của mình và không phải dò lại.
