Xôi là mặt hàng vào nghề dễ nhất trong nhóm ăn sáng: nguyên liệu rẻ, thiết bị ít, không cần tay nghề nấu nướng cao. Đó cũng là lý do cạnh tranh đông. Bài này không nói chuyện động viên mà nói mấy con số: cần bao nhiêu vốn, bán bao nhiêu suất thì hoà, và những ngày đầu nên làm gì để biết mình có nên đi tiếp không.
Thiết bị tối thiểu
Một nồi đồ xôi cỡ lớn. Khoản chính.
Nồi hai tầng bằng nhôm là đủ để bắt đầu. Rẻ và bền.
Bếp gas công nghiệp. Nhiệt mạnh hơn bếp nhà.
Bình gas và dây an toàn. Không tiết kiệm chỗ này.
Vài chậu lớn để ngâm nếp. Rẻ.
Rổ to để vo và để ráo. Cần vài cái.
Nồi ủ hoặc thùng xốp giữ nóng. Bán cả buổi.
Bàn hoặc xe đẩy. Tuỳ hình thức bán.
Hộp, túi, thìa dùng một lần. Chi phí thường xuyên.
Cân nhỏ. Để phần đều nhau.
Tổng thiết bị ban đầu không lớn. Đó là ưu thế của nghề này.
Mua đồ cũ cho lần đầu. Giảm rủi ro.
Mua thiết bị cũ cho lần thử đầu tiên là quyết định khôn ngoan. Nếu bỏ nghề sau một tháng thì bạn mất ít, còn nếu đi tiếp thì nâng cấp dần.
Không tiết kiệm ở dây gas và van. Đây là chỗ duy nhất trong danh sách mà rẻ đồng nghĩa với nguy hiểm.
Chọn chỗ ngồi
Gần trường học và văn phòng. Khách ăn sáng.
Gần chợ cũng tốt. Lưu lượng người.
Gần chùa thì hợp hàng chay. Khách đúng nhóm.
Tránh chỗ đã có hai ba hàng xôi. Cạnh tranh trực tiếp.
Trừ khi mình có điểm khác rõ. Ví dụ thuần chay.
Quan sát lưu lượng người vào giờ sáng. Đếm thật.
Ngồi đếm hai ba buổi trước khi thuê. Bước nên làm.
Hỏi rõ quy định vỉa hè của phường. Tránh rắc rối.
Chỗ có mái che thì bán được ngày mưa. Yếu tố thật.
Chỗ đỗ xe tiện thì khách mua nhanh. Quan trọng hơn người ta nghĩ.
Giá thuê phải tính vào giá bán. Không quên.
Chỗ tốt đắt hơn nhưng thường đáng. Nhận xét chung.
Ngồi đếm lưu lượng người vài buổi sáng trước khi quyết thuê chỗ. Cảm giác về một con phố đông vào buổi chiều không nói gì về buổi sáng.
Chỗ khách tạt xe vào mua được dễ quan trọng hơn nhiều người nghĩ. Khách ăn sáng vội và họ không đi bộ quá ba chục mét.
Tính vốn và điểm hoà vốn
Chia vốn thành hai phần. Thiết bị và vốn lưu động.
Vốn lưu động cho một tháng nguyên liệu. Đừng dồn hết vào thiết bị.
Tính chi phí cố định mỗi tháng. Thuê chỗ, gas, điện.
Tính chi phí biến đổi mỗi suất. Nếp, đỗ, bao bì.
Lấy giá bán trừ chi phí biến đổi. Ra lãi gộp một suất.
Chia chi phí cố định cho lãi gộp. Ra số suất phải bán để hoà.
Ví dụ lãi gộp năm nghìn một suất. Con số giả định.
Chi phí cố định ba triệu một tháng. Giả định.
Cần bán sáu trăm suất một tháng. Tức hai mươi suất một ngày.
Biết con số đó thì biết mình đang ở đâu. Mục đích của việc tính.
Đếm số suất bán mỗi ngày. Dữ liệu thật.
So với con số hoà vốn hằng tuần. Theo dõi.
Con số suất phải bán mỗi ngày để hoà vốn là con số quan trọng nhất bạn cần biết. Không biết nó thì bạn không biết hôm nay là ngày lãi hay ngày lỗ.
Giữ lại vốn lưu động cho một tháng nguyên liệu. Dồn hết vào thiết bị rồi hết tiền mua nếp là cách chết sớm nhất.
Chạy thử trước khi cam kết
Bán thử vài buổi trước khi thuê chỗ dài hạn. Nguyên tắc.
Bán cho người quen và hàng xóm trước. Vòng đầu.
Nhận phản hồi thật. Hỏi cụ thể.
Hỏi họ sẽ trả bao nhiêu. Câu hỏi quan trọng.
Bán một buổi chợ phiên. Thử phản ứng người lạ.
Đo thời gian làm thật của mình. Thường lâu hơn dự tính.
Đo lượng bán được. Con số đầu tiên.
Ghi lại mọi thứ. Từ buổi đầu.
Điều chỉnh công thức theo phản hồi. Trước khi mở chính thức.
Thử hai ba loại xôi. Xem loại nào chạy.
Bỏ loại không ai mua. Không giữ vì thích.
Chạy thử một tháng rồi hãy quyết. Lộ trình an toàn.
Đo thời gian làm thật của chính mình trong buổi chạy thử. Gần như ai cũng ước lượng thiếu, và dậy lúc ba giờ sáng mỗi ngày là chuyện phải thử mới biết mình chịu được không.
Hỏi người thử xem họ sẵn sàng trả bao nhiêu chứ đừng hỏi có ngon không. Ai cũng khen ngon, còn câu hỏi về giá mới cho câu trả lời thật.
Những ngày đầu
Ngày đầu bán ít là bình thường. Đừng nản.
Khách cần thời gian để biết có hàng mới. Thực tế.
Làm ít trong tuần đầu. Tránh ế.
Tăng dần theo lượng bán. Theo số liệu.
Giữ chất lượng ổn định từ ngày đầu. Quan trọng nhất.
Khách thử một lần rồi mới quyết. Cơ hội chỉ có một.
Mở đúng giờ mỗi ngày. Khách quen theo giờ.
Nghỉ đột xuất làm mất khách. Báo trước nếu phải nghỉ.
Nói chuyện với khách. Nhớ mặt và nhớ khẩu vị.
Ghi lại ai hay mua gì. Chi tiết tạo khách quen.
Ba tháng đầu là giai đoạn khó nhất. Chuẩn bị tinh thần.
Nhiều hàng bỏ cuộc ở tháng thứ hai. Số liệu chung.
Mở đúng giờ mỗi ngày là cam kết quan trọng hơn cả chất lượng trong ba tháng đầu. Khách ăn sáng đi theo thói quen và một lần không thấy hàng là họ tìm chỗ khác.
Làm ít trong tuần đầu rồi tăng dần theo số liệu thật. Ế mấy buổi liền là cách nản nhanh nhất và cũng là cách mất vốn nhanh nhất.
